Hasic / De chinezen & VRT

Titel documentairereeks: Terug naar Joegoslavië

Samenvatting uitspraak: De makers van de documentairereeks genieten redactionele vrijheid om te kiezen welke aspecten van de oorlog in Joegoslavië ze belichten en welke getuigen ze aan het woord laten in de vier afleveringen van de reeks. Maar artikel 17 van de Code van de Raad bepaalt dat de journalist zijn gesprekspartner zodanig moet informeren dat die voldoende geïnformeerd kan beslissen om aan de publicatie of uitzending mee te werken. Gezien de pijn die overlevers en nabestaanden van de oorlog nog altijd voelen en de kans die bestond op hertraumatisering, hadden de makers moeten beseffen hoe gevoelig inhoudelijke en redactionele keuzes in dit geval liggen. Daarom hadden ze de getuigen moeten informeren over de inhoud van de vier afleveringen, want ze vormen duidelijk één geheel en staan niet los van elkaar. Die informatie hadden klagers niet. De Raad stelt daarmee een inbreuk op artikel 17 vast. 

De Servische priester die zonder verpinken de internationaal erkende genocide ontkent en de rollen omkeert over wat er in Srebrenica gebeurd is, kan een relevante mening zijn in een documentaire om aan te tonen dat die visie nog altijd circuleert, maar de makers hadden in dat geval een duidelijk onderscheid tussen feiten en beweringen moeten maken, zoals bepaald in artikel 4 van de Code. De uitspraken van de priester bevatten ook volgens de reportagemakers onwaarheden, bijvoorbeeld dat er in die periode in Srebrenica Servische koppen over straat gerold hebben. De Raad is van oordeel dat het onderscheid tussen feiten en beweringen niet duidelijk gemaakt wordt. 

Klagers menen dat er een gebrek aan nazorg was na hun deelname aan de documentaire Terug naar Joegoslavië, maar de makers van De chinezen en VRT maken aannemelijk dat ze professionele ondersteuning door psychologen aangeboden hebben, zowel schriftelijk als in gesprekken met klagers. De Code vereist dit soort nazorg niet uitdrukkelijk. De Raad stelt op dat punt geen beroepsethische fout vast. 

Het gebruik van foto’s van klagers in promotiemateriaal voor een documentaire waaraan ze initieel hun medewerking verleend hebben, is geoorloofd. Klagers maken niet aannemelijk dat er andere afspraken bestonden over het gebruik van hun beeldmateriaal. Bovendien hebben De chinezen en VRT vrijwel meteen het beeld van klagers verwijderd uit het promotiemateriaal, toen ze daarom vroegen. De Raad stelt ook op dat punt geen beroepsethische fout vast. 
 

2026-28

Lees de uitspraak [pdf]